Kocap wénten katuturan satua Jero Dukuh ring Kadampal. Dané madué
rabi kekalih, rabinné sané duuran madué oka akutus, asapunika taler sané
alitan taler madrebé oka akutus. Okané sané duuran kawastanin I Tosning
Dadap, sané alitan kawastanin I Tosning Presi olih ajin danéné. Sampun
pada duur, makasami okan-okan Jero Dukuh Kadampal kaanggén ilén-ilén
sesolahan antuk ajin danéné. Duaning asapunika, kocap Jero Dukuh
Kadampal makéhan madué ilén-ilén sesolahan yén bandingang ring Ida
Betara Mahadéwa ring Gunung Agung.
Kasuén-suén, wénten arsan Ida Betara Mahadéwa ring Gunung Agung
pacang ngarsaang okan Jero Dukuh sané mawasta I Tosning Dadap kalih I
Tosning Presi mangda ngayah ngaturang ilén-ilén sesolahan ka gunung.
Sampun kantos ping kalih Ida Betara Mahadéwa madedauhan pacang
ngarsayang okan Jero Dukuh mangda prasida ja ngayah ngaturang ilén-ilén
taler nénten kaaturang okan danéné antuk dané Jero Dukuh. Wau ping
tigané wau raris kaaturang okanné ring Ida Betara turmaning madaging
sarat gumanti Ida Betara micayang Kumalageni ring Jero Dukuh. “Yén
wantah Betara ngarsayang pianak titiangé maka nembelas, ilén-ilén Paduka
Betara sané maparab Kumalageni taler pacang pamitang titiang, yén
nénten Betara lédang titiang taler nénten pacang ngaturang pianak
titiang!” Atur Jero Dukuh ring Ida Betara Mahadéwa.
Betara raris muwus, “Yén tuah kéto, jalan anggon toh, né ada raos pingit, yén tuah bakat baan I Dukuh nebag tur prasida Dukuh ngasahin gunung palinggihan Manirané, juang ento Kumalageniné. Sakéwala yan tusing bakat baan Dukuh nebag daging pakayunan Manirané, pianak Dukuhé makadadua juang Manira tur gunung Dukuhé lakar punggel Manira buin apangked.”
Betara raris muwus, “Yén tuah kéto, jalan anggon toh, né ada raos pingit, yén tuah bakat baan I Dukuh nebag tur prasida Dukuh ngasahin gunung palinggihan Manirané, juang ento Kumalageniné. Sakéwala yan tusing bakat baan Dukuh nebag daging pakayunan Manirané, pianak Dukuhé makadadua juang Manira tur gunung Dukuhé lakar punggel Manira buin apangked.”
“Inggih titiang ngiring, sakéwanten mangda Ida Betara taler lédang
micayang linggih Idané ring titiang dipét titiang prasida nebag
cecimpedan Palungguh Betara,” asapunika atur dané Jero Dukuh.
Ida Betara raris ngandika, “Nah, yan tuah kéto Manira cumpu, jalan
jani kawitin tetebagané. Dukuh maluan mesuang raos, Manira lakar nebag!”
Asapunika pawuwus Ida Betara ring Jero Dukuh Kadampal.
Jero Dukuh Kadampal raris ngaturang cecimpedan ring Ida Betara
Mahadéwa, “Inggih Ratu Palungguh Betara, lédangang Ida muwus atur
titiang, napi sané mawasta béngkot ping kalih, bunter apisan?” Dados
kamemegan Ida Betara Mahadéwa wau polih atur sakadi baos dané Jero
Dukuh, sué Ida nénten medal pangandika.
Gelising crita, rauh Ida Begawan Wrespati saking singid pisereng
pacang ngaturang unteng artos baos Jero Dukuh Kedampal ring Ida Betara,
“Inggih titiang nguningang ring linggih Ida Betara, punika sané mawasta
béngkot ping kalih, bunter apisan, sasih punika Ratu. Ri tatkala
tanggal, béngkot apisan, ri tatkala pangelong, béngkot malih apisan.
Dadosnyané ping kalih sampun béngkoté. Samaliha, bunter apisan punika ri
tatkala purnama.”
Déning asapunika, lédang pakayunan Ida Betara ring Gunung Agung
santukan wangdé kakaonang olih I Dukuh. Raris Betara ngwastanin baos I
Dukuh, “Dukuh, yan kapikayun baan Manira, kéné artin cecimpedan Dukuhé
totonan. Ento sing ja ada lén unduk sasih lan bulan. Tanggal béngkot
acepok, pangelong béngkot acepok, dadi pindo béngkoté, bunter acepok di
purnamané.” Miragiang pawuwus Ida Betara kadi punika, I Dukuh Kadampal
kamemegan duaning sampun majanten antuk Jero Dukuh ragan dané pacang
kakaonang macecimpedan antuk Ida Betara Mahadéwa tur ngaturin Ida Betara
mangda gelis ngamedalang cecimpedan.
Duaning Jero Dukuh ngaturin Ida Betara mangda gelis ngamedalang
cecimpedan, Ida Betara raris ngamedalang cecimpedan, “Nah, apa madan I
Dakah mabuah I Dikih, I Dikih mabuah I Dakah?” Ten keni kocap antuk dané
Jero Dukuh ngartos cecimpedan Ida Betara, saha dané matur nguningayang
ragandané sampun kaon.
Ida Betara ring Gunung Agung ngandika, “Nah, lamun kéto kalah I
Dukuh, Manira jani ngadanin, I Dakah totonan madan gedé, I Dikih madan
cerik. Dadinné, I Gedé mabuah cerik, madan bingin. I Dikih mabuah I
Dakah ento i cerik mabuah i gedé ento tabuan adana.”
Jero Dukuh Kadampal nénten prasida matur malih tur gelis nyawis
pawuwus Ida Betara ring Gunung Agung saha atur, “Déning titiang sampun
kaon, nénten prasida titiang nyawis pawuwus Betara, mangkin lédang Ida
ngambil pianak titiang I Tosning Dadap Tosning Presi pacang aturang
titiang sangkaning manah suci nirmala ring bukpadan Betara.”
Ida Betara ngandika, “Nah mapan suba Dukuh kalah Manira lakar
nganggon pianak I Dukuhé ilén-ilén ri tatkala ada piodalan di pura,”
asapunika pawuwus Ida Betara Gunung Agung ring dané Jero Dukuh.
Duaning I Dukuh Kadampal sampun kaon, sané mangkin kacritayang Ida
Betara ring Gunung Agung munggel Gunung Kadampal punika, mawinan banget
soran ring Gunung Agungé. Samaliha, I Tosning Dadap kalih I Tosning
Presi kambil antuk Ida Betara. Tosning Dadap Tosning Presi kantos
mangkin dados ilén-ilén Ida Betara.
Sumber : http://sastrabali.com/tosning-dadap-tosning-presi/
Tidak ada komentar:
Posting Komentar